Vergi terimleri
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| KDV | Katma değer vergisi; mal ve hizmet teslimlerinde hesaplanan dolaylı vergi. Oranlar %1, %10 ve %20'dir (KDV oranları 2026). |
| Matrah | Verginin hesaplandığı tutar; faturada KDV hariç bedel. |
| Tevkifat | Hesaplanan KDV'nin bir kısmının ya da tamamının satıcı yerine alıcı tarafından beyan edilmesi (tevkifat kodları). |
| İstisna | Kanunda sayılan işlemlerin KDV'den muaf tutulması; faturada istisna kodu ve gerekçesi yazılır (istisna kodları). |
| Stopaj | Ödemeyi yapanın gelir vergisini kesip vergi dairesine yatırması; örneğin serbest meslek ve kira ödemelerinde. KDV tevkifatıyla karıştırılmamalıdır. |
| Mükellef | Vergi kanunlarına göre vergi ödemek ve beyan vermekle yükümlü kişi ya da kurum. |
| VKN / TCKN | Vergi kimlik numarası (kurumlar) ve T.C. kimlik numarası (şahıslar); faturada alıcıyı tanımlar. |
| Ba / Bs formu | Belirli tutarı aşan alış (Ba) ve satışların (Bs) karşı taraf bazında aylık bildirimi. |
| VEDOP | Vergi Dairesi Otomasyon Projesi; vergi dairelerinin kullandığı bilgisayar sistemi. |
e-Fatura ve e-Belge terimleri
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| e-Fatura | GİB standardında hazırlanıp e-Fatura sistemi üzerinden kayıtlı kullanıcılar arasında gönderilen fatura. |
| e-Arşiv fatura | e-Fatura'ya kayıtlı olmayan alıcılara elektronik olarak düzenlenen fatura (farkları). |
| e-İrsaliye | Malın sevkini belgeleyen irsaliyenin elektronik hâli. |
| UBL-TR | e-Belgelerin XML biçimini tanımlayan GİB standardı; kod listeleri (istisna, tevkifat) bu standarda bağlıdır. |
| Özel entegratör | e-Belgeleri işletme adına GİB'e ileten, GİB izinli hizmet sağlayıcı. |
| Mali mühür | Kurumların e-Belgeyi imzalamak için kullandığı elektronik sertifika; şahıslarda karşılığı e-imzadır. |
| KEP | Kayıtlı elektronik posta; gönderimi ve teslimi hukuken ispatlanabilen e-posta. Süresi geçen faturaya itiraz gibi işlemlerde kullanılır. |
| Temel / ticari fatura | e-Fatura senaryoları: ticari faturada alıcı kabul ya da red yanıtı verebilir, temel faturada veremez (farkı). |
| Fatura tipi | Faturanın niteliği: SATIŞ, İADE, TEVKİFAT, İSTİSNA, İHRAÇ KAYITLI gibi. |
| GTİP | Gümrük tarife istatistik pozisyonu; ürünün gümrük ve vergi sınıflandırmasındaki numarası. |
Cari ve ticari terimler
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Cari hesap (C/H) | Bir kişi ya da kurumla aranızdaki borç-alacak hesabı (cari ne demek). |
| Bakiye | Borç ve alacak hareketlerinin farkı; hesabın o anki durumu. |
| Yaşlandırma | Alacakların vadesine göre 30-60-90 gün gibi dilimlere ayrılması; geciken tahsilatı gösterir. |
| Risk limiti | Bir cariye açık hesap çalışılabilecek en yüksek tutar. |
| İrsaliye | Malın sevkiyatına eşlik eden ve teslimi belgeleyen belge. |
| Proforma fatura | Satıştan önce verilen, fiyat ve koşulları gösteren ön fatura; muhasebe kaydına esas fatura değildir. |
| İade faturası | Satılan malın geri gönderilmesi hâlinde alıcının düzenlediği fatura. |
| PO numarası | Purchase order, yani satın alma siparişi numarası; alıcının siparişini fatura ve irsaliyeyle eşleştirmeye yarar. |
| Slip | Kartlı ödemede POS cihazının verdiği işlem fişi. |
| Rıstorn | Kooperatifin, ortaklarıyla yaptığı işlemlerden doğan kazancı ortaklarına geri dağıtması. |
| Ön muhasebe | Fatura, kasa, banka, cari ve stok kayıtlarının günlük tutulması (ön muhasebe nedir). |
| ERP | Satış, stok, üretim ve muhasebeyi ortak veritabanında birleştiren işletme yazılımı (ERP nedir). |
Sık sorulan sorular
Matrah ne demek?
Verginin hesaplandığı tutardır. Faturada KDV hariç bedel KDV matrahıdır; KDV bu tutar üzerinden hesaplanır.
Stopaj ile tevkifat aynı şey mi?
Hayır. Stopaj, ödemeyi yapanın gelir vergisini kesip yatırmasıdır ve brüt tutar üzerinden hesaplanır. KDV tevkifatı ise faturada hesaplanan KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından beyan edilmesidir.
Slip nedir?
Kartla ödemede POS cihazından çıkan işlem fişidir; ödemenin yapıldığını gösterir, fatura yerine geçmez.
PO numarası nedir?
Satın alma siparişi (purchase order) numarasıdır. Alıcı bu numarayı faturada görmek ister; böylece faturayı kendi siparişiyle eşleştirir.

