Voxis Teknoloji ve Yazılım
Tüm kaynaklar
Ön Muhasebe

Muhasebe ve e-Fatura sözlüğü: sık geçen terimler ve anlamları

·Güncellendi: ·9 dk okuma

Faturada, ekstrede ya da muhasebe programında karşınıza çıkan kısaltma ve terimlerin kısa açıklamaları. Terimler konularına göre gruplandı; ayrıntılı anlatımı olanların yanında ilgili rehbere bağlantı var.

Vergi terimleri

KDV ve vergi
TerimAnlamı
KDVKatma değer vergisi; mal ve hizmet teslimlerinde hesaplanan dolaylı vergi. Oranlar %1, %10 ve %20'dir (KDV oranları 2026).
MatrahVerginin hesaplandığı tutar; faturada KDV hariç bedel.
TevkifatHesaplanan KDV'nin bir kısmının ya da tamamının satıcı yerine alıcı tarafından beyan edilmesi (tevkifat kodları).
İstisnaKanunda sayılan işlemlerin KDV'den muaf tutulması; faturada istisna kodu ve gerekçesi yazılır (istisna kodları).
StopajÖdemeyi yapanın gelir vergisini kesip vergi dairesine yatırması; örneğin serbest meslek ve kira ödemelerinde. KDV tevkifatıyla karıştırılmamalıdır.
MükellefVergi kanunlarına göre vergi ödemek ve beyan vermekle yükümlü kişi ya da kurum.
VKN / TCKNVergi kimlik numarası (kurumlar) ve T.C. kimlik numarası (şahıslar); faturada alıcıyı tanımlar.
Ba / Bs formuBelirli tutarı aşan alış (Ba) ve satışların (Bs) karşı taraf bazında aylık bildirimi.
VEDOPVergi Dairesi Otomasyon Projesi; vergi dairelerinin kullandığı bilgisayar sistemi.

e-Fatura ve e-Belge terimleri

e-Belge
TerimAnlamı
e-FaturaGİB standardında hazırlanıp e-Fatura sistemi üzerinden kayıtlı kullanıcılar arasında gönderilen fatura.
e-Arşiv faturae-Fatura'ya kayıtlı olmayan alıcılara elektronik olarak düzenlenen fatura (farkları).
e-İrsaliyeMalın sevkini belgeleyen irsaliyenin elektronik hâli.
UBL-TRe-Belgelerin XML biçimini tanımlayan GİB standardı; kod listeleri (istisna, tevkifat) bu standarda bağlıdır.
Özel entegratöre-Belgeleri işletme adına GİB'e ileten, GİB izinli hizmet sağlayıcı.
Mali mühürKurumların e-Belgeyi imzalamak için kullandığı elektronik sertifika; şahıslarda karşılığı e-imzadır.
KEPKayıtlı elektronik posta; gönderimi ve teslimi hukuken ispatlanabilen e-posta. Süresi geçen faturaya itiraz gibi işlemlerde kullanılır.
Temel / ticari faturae-Fatura senaryoları: ticari faturada alıcı kabul ya da red yanıtı verebilir, temel faturada veremez (farkı).
Fatura tipiFaturanın niteliği: SATIŞ, İADE, TEVKİFAT, İSTİSNA, İHRAÇ KAYITLI gibi.
GTİPGümrük tarife istatistik pozisyonu; ürünün gümrük ve vergi sınıflandırmasındaki numarası.

Cari ve ticari terimler

Cari, belge ve ödeme
TerimAnlamı
Cari hesap (C/H)Bir kişi ya da kurumla aranızdaki borç-alacak hesabı (cari ne demek).
BakiyeBorç ve alacak hareketlerinin farkı; hesabın o anki durumu.
YaşlandırmaAlacakların vadesine göre 30-60-90 gün gibi dilimlere ayrılması; geciken tahsilatı gösterir.
Risk limitiBir cariye açık hesap çalışılabilecek en yüksek tutar.
İrsaliyeMalın sevkiyatına eşlik eden ve teslimi belgeleyen belge.
Proforma faturaSatıştan önce verilen, fiyat ve koşulları gösteren ön fatura; muhasebe kaydına esas fatura değildir.
İade faturasıSatılan malın geri gönderilmesi hâlinde alıcının düzenlediği fatura.
PO numarasıPurchase order, yani satın alma siparişi numarası; alıcının siparişini fatura ve irsaliyeyle eşleştirmeye yarar.
SlipKartlı ödemede POS cihazının verdiği işlem fişi.
RıstornKooperatifin, ortaklarıyla yaptığı işlemlerden doğan kazancı ortaklarına geri dağıtması.
Ön muhasebeFatura, kasa, banka, cari ve stok kayıtlarının günlük tutulması (ön muhasebe nedir).
ERPSatış, stok, üretim ve muhasebeyi ortak veritabanında birleştiren işletme yazılımı (ERP nedir).

Sık sorulan sorular

Matrah ne demek?

Verginin hesaplandığı tutardır. Faturada KDV hariç bedel KDV matrahıdır; KDV bu tutar üzerinden hesaplanır.

Stopaj ile tevkifat aynı şey mi?

Hayır. Stopaj, ödemeyi yapanın gelir vergisini kesip yatırmasıdır ve brüt tutar üzerinden hesaplanır. KDV tevkifatı ise faturada hesaplanan KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından beyan edilmesidir.

Slip nedir?

Kartla ödemede POS cihazından çıkan işlem fişidir; ödemenin yapıldığını gösterir, fatura yerine geçmez.

PO numarası nedir?

Satın alma siparişi (purchase order) numarasıdır. Alıcı bu numarayı faturada görmek ister; böylece faturayı kendi siparişiyle eşleştirir.