Temel fatura ticari fatura farkı nedir? e-Fatura senaryoları 2026

Temel fatura nedir?

Temel fatura (ProfileID: TEMELFATURA), e-Faturanın yalnız gönderilmesi sürecini kapsayan senaryodur. Fatura GİB’in e-Fatura sistemi üzerinden alıcıya ulaşır ve süreç orada biter; alıcının sistem içinden vereceği bir kabul ya da red yanıtı yoktur. GİB’in temel fatura kılavuzuna göre her ölçek ve sektörden alıcı ve satıcı, her türlü mal ve hizmet satışını bu senaryoyla düzenleyebilir.

Yanıt olmadığı için anlaşmazlık sistemin dışında çözülür. İptal için taraflardan biri, faturanın alıcıya iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde GİB’in e-Fatura İptal/İtiraz Portalı’nda talep açar; karşı taraf talebi onaylar ya da reddeder ve onaylama zorunluluğu yoktur. İçeriğe itiraz ise yalnız harici yollarla yapılır: noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da KEP.

Ticari fatura nedir?

Ticari fatura (ProfileID: TICARIFATURA), içeriği temel faturadan farksız olan ama alıcının faturaya sistem içinden uygulama yanıtı verebildiği senaryodur. Uygulama yanıtının üç türü vardır: KABUL, RED ve IADE. Alıcının cevabı da fatura gibi e-Fatura sistemi üzerinden gider; reddedilen fatura red yanıtıyla birlikte, değiştirilmeden saklanır.

Ticari senaryonun ön şartı tarafların açık rızasıdır. GİB’in ticari fatura kılavuzuna göre satıcı, alıcıyla önceden anlaşmış olmak şartıyla kabulün uygulama yanıtıyla yapılmasını isteyebilir. Yani ticari senaryo, satıcının tek başına seçtiği bir ayar değil, iki tarafın birlikte kurduğu bir çalışma biçimidir.

Ticari faturada kabul ve red nasıl işler?

• KABUL: Alıcı faturayı içeriğiyle onayladığını sistem içinden bildirir.
• RED: Alıcı, faturanın kendisine iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde RED yanıtı verir; ticari faturada iptal bu yanıtla olur. Red gerekçesi uygulama yanıtının açıklama bölümüne yazılır.
• Reddedilen fatura değiştirilmeden saklanır. Satış yine de faturalanacaksa, kılavuzun ifadesiyle “tamamı ile yeni bir fatura” düzenlenir.
• Satıcı, reddedilen faturaya sistem içinden red yanıtı gönderemez; redde itirazı varsa bunu harici yollarla yapar.
• İtiraz: Alıcı aynı 8 gün içinde içeriğe ya RED yanıtıyla ya da noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli e-imzalı KEP ile itiraz eder (TTK 18/3).
• IADE yanıtını IADE fatura tipiyle karıştırmayın. İade faturası, fatura deftere kaydedildikten sonra mal iade edildiğinde alıcının düzenlediği yeni bir faturadır ve uygulama yanıtıyla kabul ya da red edilemez.

Temel fatura ile ticari fatura arasındaki fark nedir?

Fatura içeriği iki senaryoda aynıdır; fark tamamen süreç tarafındadır. Aşağıdaki tablo GİB’in senaryo kılavuzlarına ve GİB’in e-Fatura iptal, ihtar ve itiraz bildirim kılavuzuna (V1.2, Ocak 2025) göre hazırlandı.

Sürenin dayanağı Türk Ticaret Kanunu’dur: TTK 21/2’ye göre faturayı alan, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Bu kural iki senaryoda da işler; ticari senaryo yalnız itirazın bir yolunu sistemin içine taşır.

Hangi fatura senaryosu seçilmeli?

Belirleyici soru, alıcının faturaya sistem içinden yanıt verip vermeyeceğidir. Kılavuzlardan çıkan kural açık: uygulama yanıtı kullanmak konusunda alıcıyla anlaşılmışsa TICARIFATURA, anlaşma yoksa ya da kabul/red süreci istenmiyorsa TEMELFATURA. Alıcı kamu idaresiyse, satış ihracatsa ya da ürün belirli bir izleme sistemine bağlıysa bu ikisinin yerine özel senaryolar kullanılır. Karar sırası şöyledir:

• Alıcı e-Fatura’ya kayıtlı mı? Kayıtlıysa e-Fatura, değilse (vergi mükellefi olsun olmasın) tutarına bakılmaksızın e-Arşiv kesilir. Kayıt durumunu GİB’in e-Fatura kayıtlı kullanıcılar listesinden kontrol edebilirsiniz.
• Alıcı kamu idaresi mi, satış ihracat mı, ürün ilaç ya da tıbbi cihaz mı? Öyleyse aşağıdaki tablodaki özel senaryolardan biri seçilir.
• Hiçbiri değilse: alıcıyla uygulama yanıtı konusunda anlaştınız mı? Evet ise TICARIFATURA, hayır ise TEMELFATURA.

Düzenli çalıştığınız alıcılarda senaryoyu bir kez konuşup cari bazında sabitlemek, her faturada aynı soruyu yeniden sormaktan kurtarır. Tek seferlik satışlarda ise anlaşma kurmak için zaman yoksa temel senaryo en az sürtünmeli seçenektir.

Diğer e-Fatura senaryoları nelerdir?

Senaryo, faturanın UBL-TR belgesindeki ProfileID alanıdır. GİB’in 27.07.2026 tarihli UBL-TR Kod Listeleri V1.43 belgesi, temel ve ticari faturanın yanında alıcıya ya da sektöre özel senaryoları sayar. Kod listesinin tamamı GİB’in UBL-TR kılavuz paketinde (zip) yer alır.

Listede ayrıca OZELFATURA (“özel fatura süreci”) ve STDKODFATURA (“standart kod fatura süreci”) kodları ile irsaliye tarafında TEMELIRSALIYE, HKSIRSALIYE ve IDISIRSALIYE senaryoları bulunur. OZELFATURA ve STDKODFATURA’nın hangi işlemde kullanılacağını bu yazıda ele almıyoruz; ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız entegratörünüzle teyit edin.

e-Fatura fatura tipleri nelerdir?

Senaryo ile fatura tipi aynı faturada iki ayrı alandır. Senaryo (ProfileID) faturanın hangi süreçten geçeceğini, fatura tipi (InvoiceTypeCode) belgenin içeriğini belirler: satış mı, iade mi, tevkifatlı mı, istisnalı mı. Örneğin KDV tevkifatına tabi bir hizmeti düzenli müşterinize TICARIFATURA senaryosu ve TEVKIFAT tipiyle gönderirsiniz: alıcı faturayı kabul ya da red eder, tevkifat ise belgenin içinde hesaplanır. Kodlar ve oranlar için KDV tevkifat oranları ve kodları rehberine bakın.

Tip seçimi senaryodan tamamen bağımsız değildir: TEKNOLOJIDESTEK ve YTB ile başlayan tipler kod listesinde e-Arşiv faturalar için tanımlanmıştır. İade faturası da tamamen yeni bir faturadır; satış faturasına BillingReference ile bağlanabilir, ama kabul ya da reddi uygulama yanıtıyla değil harici yollarla yapılır.

Yanlış senaryo seçilirse ne olur?

Senaryo, fatura gittikten sonra hangi düzeltme yolunun açık olduğunu belirler. Hata fark edildiğinde durum şöyledir:

• Ticari olması gereken fatura temel gittiyse alıcı sistem içinden RED veremez. İptal için taraflardan biri 8 gün içinde e-Fatura İptal/İtiraz Portalı’nda talep açar; karşı tarafın onaylama zorunluluğu yoktur. Kılavuza göre 8 günü aşan sürelerde sistem talep oluşturulmasına ya da talebin onaylanmasına izin vermez.
• Anlaşma olmadan ticari gönderilen faturayı alıcı 8 gün içinde reddedebilir. Reddedilen fatura değiştirilmeden saklanır; satış geçerliyse yerine yeni bir fatura düzenlenir.
• Alıcı e-Fatura’ya kayıtlıyken e-Fatura yerine e-Arşiv düzenlemek, yalnız Bakanlık ya da GİB’in genel tebliğ, sirküler, teknik kılavuz veya duyuruyla izin verdiği hallerde cezasızdır.
• Hangi yol kullanılırsa kullanılsın, 1.5.2021’den beri TTK 18/3 yollarıyla yapılan ihbar ve ihtarlar ile e-Belge iptalleri GİB sistemine elektronik ortamda bildirilir.

Portal adımları, harici itirazın bildirimi ve karşı tarafın itirazı hangi tarihe kadar kabul edebileceği e-Fatura iptali ve itirazı rehberinde adım adım anlatılıyor.

2026’da temel ve ticari fatura senaryosu kaldırıldı mı?

Hayır. 2025’ten 20 Ekim 2026’ya kadar yayımlanan GİB e-Belge duyurularında temel ya da ticari senaryoyu kaldıran veya birleştiren bir karar yok; 27.07.2026 tarihli Kod Listeleri V1.43’te TEMELFATURA ve TICARIFATURA yer alıyor. Son iki yılda ise özel senaryo ve tiplere ilişkin yeni teknik kılavuzlar yayımlandı. GİB e-Belge duyurularına göre başlıca adımlar:

• 06.01.2025: İlaç ve Tıbbi Cihaz Teslimlerine İlişkin Fatura Teknik Kılavuzu V1.0 yayımlandı; ardından V1.1 ve V1.2 geldi.
• 11.04.2025: Teknoloji Destek e-Arşiv Fatura Teknik Kılavuzu yayımlandı.
• 12.09.2025: ISTISNA fatura tipine 344 kodu eklendi.
• 21.11.2025: Yatırım Teşvik (YTB) teknik kılavuzu yayımlandı.
• 02.12.2025: İDİS teknik kılavuzu yayımlandı; uyum süresi 09.01.2026 duyurusuyla 02.02.2026’ya uzatıldı.
• 12.01.2026: YATIRIMTESVIK kapsamındaki faturalarda XML’e “Vazgeçilen KDV Tutarı” alanı eklendi.
• 27.07.2026: e-Fatura paketi, e-Arşiv paketi ve UBL-TR kod listesi güncellendi; değişiklikler 14.09.2026’da devreye alındı.

Voxis’te temel ve ticari fatura

Voxis’te e-Fatura UBL-TR formatında üretilir ve ticari ya da temel senaryo seçilebilir. Gönderim ve yanıt takibi tek ekrandadır: gelen ve giden belgelerde kabul, red ve iade ayrı durumlar hâlinde izlenir, böylece hangi faturanın kabul edildiğini, hangisinin reddedildiğini belgenin durumundan görürsünüz. Gönderimden önce VKN/TCKN, vergi oranı, KDV ve müşteri bilgisi sistem tarafından denetlenir. Orbit Online Muhasebe kullanıyorsanız e-Fatura ve e-Arşiv’i Orbit Mobil’den de kesebilirsiniz. Ayrıntılar Voxis e-Dönüşüm çözümleri sayfasında.